20 Yaş Dişi Nedir?

20 yaş dişleri (üçüncü büyük azı dişleri), ağızda en son çıkan dişlerdir. Çoğu insanda 17-25 yaş arasında çıkmaya başlar, ancak bazı kişilerde daha geç çıkabilir veya hiç çıkmayabilir. Her bireyde potansiyel olarak dört adet 20 yaş dişi bulunur: üst çenede sağ ve sol, alt çenede sağ ve sol birer adet.

İnsan evriminde çene yapısının küçülmesi nedeniyle, günümüzde çoğu insanın çenesinde 20 yaş dişlerinin düzgün bir şekilde çıkması için yeterli alan bulunmamaktadır. Bu durum, 20 yaş dişlerinin yarı gömülü kalmasına, yanlış açıyla çıkmasına veya tamamen gömülü kalmasına neden olabilir.

20 Yaş Dişi Belirtileri

20 yaş dişlerinin çıkmaya başladığını veya sorun yarattığını gösteren belirtiler şunlardır:

Yaygın Belirtiler

Ağrı ve rahatsızlık: Çene arkasında, kulağa ve şakağa yayılabilen künt veya zonklayıcı ağrı
Diş eti şişliği: 20 yaş dişinin çıktığı bölgede kızarıklık ve şişlik
Ağız açma güçlüğü: Çene kaslarında sertlik ve ağzı tam açamama (trismus)
Yutma güçlüğü: Şişliğin boğaz bölgesine yayılması durumunda
Kötü tat ve ağız kokusu: Yarı çıkmış dişin etrafında bakteri birikmesi
Lenf bezlerinde şişlik: Çene altı ve boyun bölgesinde
Baş ağrısı: Özellikle şakak bölgesinde
Komşu dişlerde ağrı veya çapraşıklık: 20 yaş dişinin baskısı nedeniyle

Perikoronit (Diş Eti İltihabı)

Yarı gömülü 20 yaş dişlerinin en sık karşılaşılan komplikasyonu perikoronittir. Dişi kısmen örten diş eti dokusu altında yiyecek artıkları ve bakteriler birikir, bu da tekrarlayan enfeksiyonlara neden olur. Perikoronit belirtileri:

Dişin etrafında ağrı ve şişlik
Ağzı kapatırken karşı çene dişinin şiş diş etine basması
İrinli akıntı
Ateş
Ağız açma kısıtlılığı

20 Yaş Dişi Ne Zaman Çıkarılmalı?

Her 20 yaş dişinin çekilmesi gerekmez. Düzgün konumda çıkmış, ağız hijyeni sağlanabilen ve herhangi bir sorun yaratmayan 20 yaş dişleri ağızda bırakılabilir. Ancak aşağıdaki durumlarda diş çekimi önerilmektedir:

Çekim Gerektiren Durumlar

Gömülü kalma: Dişin tamamen veya kısmen çene kemiği içinde kalması
Yanlış açı: Dişin yatay, açılı veya ters konumda olması
Tekrarlayan enfeksiyon: Perikoronit ataklarının tekrarlaması
Çürük: 20 yaş dişinde veya komşu dişte çürük oluşumu
Kist oluşumu: Gömülü dişin etrafında kist gelişmesi
Komşu diş hasarı: Yan dişin kökünde rezorpsiyon (erime)
Ortodontik neden: Ortodonti tedavisi için alan oluşturma gerekliliği
Yer darlığı: Çenede yeterli alan olmaması

Çekim Gerektirmeyen Durumlar

Dişin düzgün pozisyonda tamamen sürmüş olması
Karşı çenedeki dişle uyumlu kapanış
Ağız hijyeninin rahatça sağlanabilmesi
Herhangi bir belirtinin bulunmaması
Komşu dişlere zarar vermemesi

20 Yaş Dişi Çekimi Nasıl Yapılır?

Basit Çekim

Tamamen sürmüş ve düzgün konumdaki 20 yaş dişleri, standart diş çekimi prosedürü ile çıkarılabilir:

Lokal anestezi uygulanır
Diş lüksatör ve davye ile gevşetilir
Diş çekilir
Çekim yuvası temizlenir
Gerekirse dikiş atılır

Cerrahi Çekim (Operasyon)

Gömülü veya yarı gömülü 20 yaş dişleri cerrahi müdahale gerektirir:

Operasyon Süreci:

Anestezi: Lokal anestezi ile bölge tamamen uyuşturulur. Çok endişeli hastalar için sedasyon seçenekleri değerlendirilebilir.
Kesi: Diş etinde bir kesi yapılarak kemiğe erişim sağlanır.
Kemik kaldırma: Gerektiğinde dişin etrafındaki kemik dokusu, özel aletlerle (frezler) kısmen kaldırılır.
Diş çıkarma: Dişin konumuna göre bütün olarak veya parçalara ayrılarak (odontotomi) çıkarılır. Yatay gömülü dişlerde parçalama tekniği sıklıkla kullanılır.
Temizlik: Çekim yuvası temizlenir, kemik düzeltmesi yapılır.
Dikiş: Diş eti dikişlerle kapatılır. Genellikle emilebilir dikişler kullanılır.

İşlem süresi, dişin konumuna ve gömülü olma derecesine göre 20-60 dakika arasında değişir.

20 Yaş Dişi Operasyonu Sonrası İyileşme

İlk 24 Saat

Kanama kontrolü: Çekim bölgesine yerleştirilen gazlı bezi 30-45 dakika ısırarak basınç uygulayın
Soğuk kompres: Yanak dışına 15 dakika soğuk uygulama, 15 dakika ara ile tekrarlayın
Baş pozisyonu: Yatarken başınızı yüksekte tutun
Beslenme: Sıvı ve yumuşak gıdalar tüketin (çorba, yoğurt, puding)
Tükürme ve çalkalamaandan kaçının: Pıhtının yerinden oynamasını önlemek için
Sigara ve alkol: Kesinlikle kullanmayın

İlk Hafta

Reçete edilen antibiyotik ve ağrı kesicileri düzenli kullanın
24 saat sonra ılık tuzlu su ile nazikçe çalkalayın (günde 3-4 kez)
Yumuşak gıdalara devam edin, sert yiyeceklerden kaçının
Pipet kullanmayın (emme hareketi pıhtıyı yerinden oynatabilir)
Yoğun fiziksel aktivitelerden kaçının
Çekim bölgesinden uzak durarak dişlerinizi fırçalamaya devam edin

2-4 Hafta

Diş eti iyileşmesi büyük ölçüde tamamlanır
Yavaş yavaş normal beslenmeye dönülebilir
Dikişler emilebilir türde ise kendiliğinden düşer; değilse kontrol randevusunda alınır
Ağız hijyenine dikkat etmeye devam edin

Tam İyileşme

Kemik ve yumuşak doku tam iyileşmesi 3-6 ay sürebilir. Ancak günlük yaşama dönüş genellikle 3-5 gün içinde mümkündür.

Olası Komplikasyonlar

Dry Socket (Kuru Soket)

En yaygın komplikasyondur (%2-5 oranında). Çekim yuvasındaki kan pıhtısının yerinden çıkması veya erimesi sonucu kemik açığa çıkar ve şiddetli ağrıya neden olur. Genellikle çekimden 2-4 gün sonra ortaya çıkar. Tedavisi, diş hekimi tarafından yapılan lokal pansmandır.

Parestezi (Uyuşukluk)

Alt 20 yaş dişlerinin köklerinin alt çene sinirine (nervus alveolaris inferior) yakın olması durumunda, cerrahi sonrası alt dudak veya dilde geçici uyuşukluk hissedilebilir. Bu durum genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde kendiliğinden düzelir. Kalıcı sinir hasarı çok nadir görülür.

Enfeksiyon

Cerrahi bölgede enfeksiyon gelişebilir. Antibiyotik profilaksisi ve iyi ağız hijyeni ile risk minimumda tutulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Tüm 20 yaş dişleri aynı anda çekilebilir mi?

Evet, dört 20 yaş dişi de aynı seansta çekilebilir. Ancak bu karar dişlerin durumuna, hastanın genel sağlığına ve tercihine göre verilir. Bazı hastalar ikişerli seansları tercih edebilir.

20 yaş dişi operasyonu ağrılı mıdır?

Operasyon lokal anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez. Operasyon sonrası birkaç gün ağrı ve şişlik normaldir; ağrı kesicilerle kontrol altına alınabilir.

20 yaş dişi çekilmezse ne olur?

Sorun yaratmayan 20 yaş dişleri çekilmeyebilir. Ancak gömülü veya problemli dişler tedavi edilmezse tekrarlayan enfeksiyonlar, komşu dişlerde çürük, kist oluşumu ve çapraşıklık gibi komplikasyonlar gelişebilir.

Hangi yaşta çektirmek en uygun?

20 yaş dişleri genellikle 17-25 yaş arasında sorun yaratmaya başlar. Çekim kararı yaştan ziyade dişin durumuna göre verilir. Ancak genç yaşta yapılan çekimlerde iyileşme daha hızlıdır ve komplikasyon riski daha düşüktür.

Uzman Değerlendirmesi

20 yaş dişlerinizin durumunu öğrenmek için panoramik röntgen çekimi yeterlidir. Kartal Impex-Dent Diş Kliniği’nde dijital panoramik röntgen ve 3D CBCT ile 20 yaş dişlerinizin konumu ve sinir ilişkisi hassas şekilde değerlendirilmektedir.

20 yaş dişlerinizle ilgili şikayetiniz varsa veya kontrol yaptırmak istiyorsanız randevu oluşturabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Tedavi kararı, diş hekiminizin muayenesi sonucunda verilmelidir.

20 Yaş Dişi Çıkarılmalı mı? Belirtiler, Riskler ve Tedavi Süreci

İçindekiler